Veelgestelde vragen over dioxines en PCB’s in Wezel

Waarom krijg ik deze informatie?

Je krijgt deze informatie omdat je woning in de zone van 1 kilometer ligt rond een meetpost voor dioxines en PCB’s in neervallend stof (depositie). De meetpost staat in de Katoenstraat, net op grondgebied Lommel.

In 2025 lag het jaargemiddelde voor dioxines en dioxineachtige PCB’s boven de jaardrempel. Daarom adviseert Departement Zorg enkele voorzorgsmaatregelen voor bewoners in deze zone.

Er is geen onmiddellijk gezondheidsrisico. De maatregelen zijn bedoeld om langdurige blootstelling zoveel mogelijk te beperken.

De eerste nieuwe depositieresultaten van 2026 zijn intussen beschikbaar. Die liggen duidelijk lager dan de verhoogde waarden in 2025 en onder de jaardrempel. Dat is positief. Toch blijven de voorzorgsmaatregelen voorlopig gelden. Eén kwartaalmeting volstaat niet om te besluiten dat de situatie volledig genormaliseerd is. De metingen lopen verder.

Wie volgt dit dossier op?

Verschillende Vlaamse instanties volgen dit dossier mee op:

• Departement Zorg – Afdeling Preventief gezondheidsbeleid geeft het gezondheidsadvies en adviseert de voorzorgsmaatregelen.
• Vlaamse Milieumaatschappij (VMM) voert de depositiemetingen uit en volgt de meetresultaten op.
• Departement Omgeving, afdeling Handhaving volgt mogelijke bronnen en eventuele maatregelen bij bedrijven op. Deze afdeling is beter gekend als de milieu-inspectie.
• Gezondheidsmakers regio Kempen ondersteunt bij gezondheidsvragen van bewoners. De medisch milieukundigen van Gezondheidsmakers bekijken persoonlijke gezondheidsvragen mee.

De gemeenten Balen en Mol zorgen samen voor de bewonerscommunicatie en de lokale opvolging van vragen.

Wat zijn dioxines?

Dioxines zijn stoffen die kunnen ontstaan bij onvolledige verbranding. Ze kunnen bijvoorbeeld vrijkomen bij afvalverbranding, bosbranden, verkeerd gebruik van kachels en open haarden, of bij buiten stoken.

Dioxines kunnen in de lucht terechtkomen en zich hechten aan stofdeeltjes. Die stofdeeltjes kunnen neervallen op de bodem, op planten of in de omgeving (= depositie).

Dioxines komen in lage hoeveelheden verspreid voor in de leefomgeving. Dat noemen we een achtergrondwaarde. In deze zone werd in 2025 wel een verhoogde waarde gemeten. Daarom adviseert Departement Zorg hier extra voorzorgsmaatregelen.

Veel mensen kennen dioxines van de dioxinecrisis in 1999, toen deze stoffen in de voedselketen werden teruggevonden. Ook vandaag kunnen mensen ermee in contact komen, vooral via voeding.

Wat zijn PCB’s?

PCB’s of polychloorbifenylen zijn stoffen die vroeger veel gebruikt werden in industriële en commerciële toepassingen. Ze kwamen onder meer voor in oude elektrische toestellen, hydraulische systemen, isolatiemateriaal, kleurstoffen, verf, plastic en rubberproducten.

PCB’s zijn sinds eind jaren 80 verboden in bijna alle industriële landen. Toch kunnen ze vandaag nog aanwezig zijn in oude materialen, machines en toestellen. Als die lekken of verkeerd verwerkt worden, kunnen PCB’s nog in het milieu terechtkomen.

Dat is ook de reden waarom de Vlaamse overheid gericht meetposten organiseert bij schrootverwerkende bedrijven. Zo volgt de Vlaamse Milieumaatschappij op of er in de omgeving verhoogde waarden voorkomen. In Wezel wordt daarnaast ook gekeken naar andere mogelijke bronnen, omdat vooral het aandeel dioxines in de metingen opvalt en dit atypisch is bij schrootverwerkende bedrijven.

Wat zijn de effectieve meetresultaten?

De Vlaamse Milieumaatschappij meet dioxines en dioxineachtige PCB’s in neervallend stof. De resultaten worden uitgedrukt in picogram TEQ per vierkante meter per dag.

Bij de start van de metingen in 2024 lagen de beschikbare kwartaalwaarden veel lager dan de verhoogde waarden in 2025. De beoordeling gebeurt op jaarbasis. In 2025 veranderde het beeld: vooral in het tweede, derde en vierde kwartaal werden duidelijk hogere waarden gemeten. Daardoor kwam het jaargemiddelde van 2025 boven de jaardrempel uit.

De gemiddelde jaardrempel bedraagt 6,3 pg TEQWGO2022/(m².dag). Die drempel gaat over de som van dioxines/furanen en dioxineachtige PCB’s. Kwartaalwaarden kunnen boven of onder 6,3 liggen. De beoordeling gebeurt op basis van het jaargemiddelde.

Voor de meetpost in de Katoenstraat werden deze resultaten gemeten:

In 2025 lag het jaargemiddelde dus boven de jaardrempel. Daarom adviseert Departement Zorg voorzorgsmaatregelen.

De eerste meting van 2026 ligt duidelijk lager dan de verhoogde waarden in 2025 en ook onder de jaardrempel. Dat is positief. Toch volstaat één kwartaalmeting niet om te besluiten dat de situatie volledig genormaliseerd is. De metingen lopen verder en kunnen geraadpleegd worden op https://vmm.vlaanderen.be/feiten-cijfers/lucht/overzicht-per-vervuilende-stof/andere-vervuilende-stoffen/dioxines-en-pcbs-in-depositie.

Hoe komen dioxines en PCB’s in je lichaam terecht?

Dioxines en PCB’s komen vooral via voeding in het lichaam terecht. Voor dioxines gaat ongeveer 90 procent van de blootstelling via voeding.

Dioxines en PCB’s stapelen zich vooral op in vet. Daarom kunnen ze voorkomen in voedingsmiddelen zoals vette vis, volle melk en melkproducten, vet vlees, eieren en producten waarin dierlijke vetten verwerkt zijn.

In deze zone gaat de aandacht vooral naar:

• Eieren van eigen kippen
• Groenten en fruit uit eigen tuin
• Contact met stof of gronddeeltjes.

Daarom adviseert Departement Zorg om tijdelijk geen eieren van eigen kippen te eten en groenten en fruit uit eigen tuin goed te wassen. Was ook regelmatig je handen voor het eten.

Is er gevaar voor mijn gezondheid?

Er is geen onmiddellijk gezondheidsrisico. Wel kan langdurige verhoogde blootstelling aan dioxines en PCB’s op lange termijn gezondheidsrisico’s verhogen. Daarom adviseert Departement Zorg voorzorgsmaatregelen. Die maatregelen helpen om extra blootstelling zoveel mogelijk te beperken.

Wat werd er gemeten?

De Vlaamse Milieumaatschappij meet dioxines en PCB’s in neervallend stof. Dat is stof dat uit de lucht neerkomt op de bodem, planten en de omgeving.

In 2025 werd bij de meetpost in de Katoenstraat de jaardrempel voor dioxines en PCB’s overschreden.

De eerste resultaten van 2026 zijn intussen beschikbaar. Die liggen duidelijk lager dan de verhoogde waarden in 2025 en onder de jaardrempel. Dat is positief.

Toch volstaat één kwartaalmeting niet om te besluiten dat de situatie volledig genormaliseerd is. De metingen lopen verder.

Waarom blijven de maatregelen gelden als de eerste meting van 2026 lager ligt?

De eerste meting van 2026 ligt duidelijk lager. Dat is positief. Toch blijven de voorzorgsmaatregelen voorlopig gelden. Daar zijn drie redenen voor:

• In 2025 werd de jaardrempel overschreden.
• Eén kwartaalmeting zegt nog niets over het volledige jaar.
• Dioxines en PCB’s kunnen langer aanwezig blijven in stof, bodem of de omgeving.

Daarom blijft het advies om blootstelling zoveel mogelijk te beperken voorlopig gelden.

Welke voorzorgsmaatregelen neem ik best?

Departement Zorg adviseert deze maatregelen:

• Eet geen eieren van eigen kippen.
• Eet je groenten en fruit uit je eigen tuin? Wissel dan af met groenten en fruit uit de winkel.
• Was groenten en fruit uit je tuin goed met water.
• Verwijder de buitenste bladeren of schil groenten en fruit uit je eigen tuin.
• Schil zeker komkommer, meloen, pompoen en courgette uit je eigen tuin.
• Was je handen met water en zeep voor elke maaltijd.
• Laat kinderen ook hun handen wassen na het buitenspelen.

Deze maatregelen helpen om contact met neervallend stof en gronddeeltjes zoveel mogelijk te beperken.

Waarom mag ik beter geen eieren van eigen kippen eten?

Kippen scharrelen in de bodem. Daarbij kunnen ze bodemdeeltjes opnemen. Dioxines en PCB’s kunnen zich opstapelen in het vet van dieren en dus ook in eieren terechtkomen.

Daarom adviseert Departement Zorg om in deze zone voorlopig geen eieren van eigen kippen te eten.

Mag ik nog eieren uit de winkel eten?

Ja. Het advies gaat over eieren van eigen kippen in de betrokken zone.

Voor voeding uit de winkel gelden Europese regels over hoeveel dioxines en PCB’s maximaal in voeding aanwezig mogen zijn.

Wat doe ik met groenten en fruit uit mijn tuin?

Je hoeft groenten en fruit uit je tuin niet automatisch weg te gooien.

Volg wel deze tips:

• Was groenten en fruit goed met water.
• Verwijder de buitenste bladeren.
• Schil groenten en fruit waar mogelijk.
• Schil zeker komkommer, meloen, pompoen en courgette.
• Wissel af met groenten en fruit uit de winkel.

Deze tips helpen om neervallend stof zoveel mogelijk te verwijderen.

Waarom moet ik vooral komkommer, meloen, pompoen en courgette schillen?

Vruchten van de komkommerfamilie, zoals komkommer, meloen, pompoen en courgette, kunnen dioxines en PCB’s beperkt opnemen in hun schil. Daarom adviseert Departement Zorg om deze groenten en fruit zeker te schillen.

Is buiten spelen veilig voor kinderen?

Er is geen onmiddellijk gezondheidsrisico. Laat kinderen na het buitenspelen wel hun handen wassen met water en zeep. Zo vermijd je dat ze stof- of gronddeeltjes via hun handen in de mond brengen.

Waarom krijgen bewoners pas in juni 2026 een brief over meetresultaten uit 2025?

We begrijpen dat dit laat kan aanvoelen. De resultaten van dioxine- en PCB-metingen kunnen niet meteen na de meting gecommuniceerd worden. Ze moeten eerst verwerkt, gevalideerd en geïnterpreteerd worden.

De labo-analyses voor 2025 werden in februari 2026 afgerond. Die resultaten werden daarna gedeeld met Departement Zorg, Departement Omgeving – afdeling Handhaving en de stad Lommel, omdat de meetpost op grondgebied Lommel staat.

Daarna maakte Departement Zorg een gezondheidskundige inschatting. Balen en Mol werden eind april geïnformeerd, omdat de afgebakende zone ook woningen op hun grondgebied raakt. Nadien volgde overleg tussen de betrokken Vlaamse diensten, Gezondheidsmakers en de gemeentebesturen.

Tijdens dat overleg werd ook afgesproken dat het zinvol was om de resultaten van het eerste kwartaal van 2026 transparant mee te delen. Ook die resultaten moesten eerst verwerkt worden. Meteen nadat ze beschikbaar waren, werd de communicatie finaal afgestemd en verspreid.

Omdat het niet gaat over een acuut gezondheidsrisico, was het belangrijk om vooral volledig en correct te communiceren. Balen en Mol communiceren nu met bewoners en inwoners op basis van gevalideerde cijfers, het gezondheidsadvies van Departement Zorg, de resultaten van het eerste kwartaal van 2026 en bijkomende duiding over mogelijke bronnen.

Waar staat de meetpost?

De meetpost staat in de Katoenstraat, net op grondgebied Lommel. Deze locatie werd gekozen omdat de Vlaamse overheid gericht meet in de omgeving van schrootverwerkende bedrijven. In oude materialen, machines en toestellen kunnen nog PCB’s zitten. Daarom volgt de Vlaamse Milieumaatschappij op of er in de omgeving verhoogde waarden voorkomen.

Dat betekent niet dat de verhoogde waarden automatisch aan het schrootverwerkende bedrijf worden gekoppeld.

De zone waarvoor het voorzorgsadvies geldt, ligt 1 kilometer rond deze meetpost. Je vindt de kaart van de zone op www.balen.be/dioxines.

Komt de vervuiling van Vanhees Metalen?

De meetpost staat in de omgeving van Vanhees Metalen. Het bedrijf wordt daarom meegenomen in de verdere opvolging en werkt actief mee aan het lopende onderzoek.

Op basis van de huidige gegevens lijkt het aandeel van Vanhees Metalen in de gemeten waarden beperkt. De dominante windrichting tijdens de metingen en de samenstelling van de gemeten dioxines en PCB’s wijzen vooral naar andere mogelijke bronnen in de omgeving.

Het grootste deel van de gemeten waarde bestaat uit dioxines. Bij schrootverwerkende bedrijven verwacht je eerder een groter aandeel PCB’s, omdat PCB’s nog kunnen voorkomen in oude materialen, machines en toestellen. Dioxines ontstaan vooral bij verbrandingsprocessen. Daarom komt vooral verkeerd stoken van hout of illegaal stoken van afval door buurtbewoners duidelijk in beeld als een belangrijke mogelijke bron.

De bevoegde diensten onderzoeken meerdere mogelijke bronnen verder. 

Welke andere bronnen kunnen meespelen?

Vooral het hoge aandeel dioxines in deze meetpost is opvallend en belangrijk. Dioxines ontstaan vooral bij verbrandingsprocessen.

Daarom kijken de bevoegde diensten ook naar andere mogelijke bronnen in de omgeving. Verkeerd stoken van hout of illegaal stoken van afval door buurtbewoners komt daarbij duidelijk in beeld als een belangrijke mogelijke bron.

Het gaat dan bijvoorbeeld over:

• Afval verbranden
• Behandeld of geverfd hout verbranden
• Verlijmd hout verbranden, zoals MDF, OSB of multiplex
• Snoei-, tuin- of groenafval verbranden
• Fout gebruik van een zogenaamde allesbrander

Waarom is verkeerd stoken een probleem?

Bij verkeerd stoken kunnen schadelijke stoffen vrijkomen, waaronder dioxines. Dat is slecht voor je eigen gezondheid, je gezin en voor die van je buren.

Verkeerd stoken kan ook zorgen voor geur- en rookhinder. Bij mist, windstil weer of andere ongunstige weersomstandigheden blijft rook langer hangen in de buurt van woningen.

Wat mag ik wel verbranden in een kachel?

Je mag alleen geschikte brandstoffen gebruiken, zoals:

• Droog, onbehandeld stukhout
• Onbehandeld houtafval met een vochtgehalte van maximaal 20 procent
• Gecertificeerde houtpellets

Gebruik alleen brandstoffen die geschikt zijn voor jouw toestel en toegelaten zijn volgens de geldende regels.

Wat mag ik niet verbranden?

Verbrand nooit:

• Huishoudelijk afval
• Behandeld of geverfd hout
• Verlijmd hout, zoals MDF, OSB of multiplex
• Zaagsel, stof, krullen of spanen
• Snoei-, tuin- of groenafval

Ook in een zogenaamde ‘allesbrander’ mag je deze materialen niet verbranden. Een allesbrander is geen afvalverbrander.

Mag ik afval of groenafval buiten verbranden?

Nee. Afval, snoeihout, groenafval of andere materialen buiten verbranden is ongezond en verboden. Breng afval naar het juiste inzamelpunt of het recyclagepark.

Wat doe ik met as van mijn kachel?

Geef de afgekoelde as van je kachel mee met het huisvuil. Gooi as niet in de moestuin, kippenren of composthoop. Zo vermijd je dat mogelijke vervuiling in je tuin of bij je kippen (en dus in je eieren) terechtkomt.

Wat als ik geurhinder merk of verkeerd stoken vermoed?

Meld geurhinder of vermoedelijk verkeerd stoken bij de milieudienst van je gemeente:

• Voor Balen: milieudienst@balen.be
• Voor Mol: milieudienst@gemeentemol.be

Beschrijf zo concreet mogelijk:

• Waar je de hinder merkt
• Wanneer je de hinder merkt
• Wat je ruikt of ziet
• Of het vaker voorkomt

Worden de metingen verder opgevolgd?

Ja. De Vlaamse Milieumaatschappij volgt de depositiemetingen verder op. Nieuwe meetresultaten helpen om te beoordelen hoe de situatie evolueert. Zodra er nieuwe relevante informatie is, bekijken Balen en Mol samen met de bevoegde diensten of bijkomende communicatie nodig is.

Gelden er in Wezel nog andere voorzorgsmaatregelen?

In de regio Wezel gelden al langer algemene voorzorgsmaatregelen rond zware metalen. Het advies over dioxines en PCB’s komt daar nu bij voor de afgebakende zone rond de meetpost. Beide adviezen hebben hetzelfde doel: blootstelling aan schadelijke stoffen zoveel mogelijk beperken.

Meer informatie over de bestaande adviezen vind je hier.

Hoe krijg ik een antwoord op mijn vraag?

We begrijpen dat deze informatie vragen kan oproepen. Daarom kiezen Balen en Mol voor een aanpak waarbij bewoners hun vraag gericht kunnen stellen. Lees eerst deze veelgestelde vragen. Daarin beantwoorden we de meest voorkomende vragen over de metingen, de voorzorgsmaatregelen, mogelijke bronnen, correct stoken en verdere opvolging.

Heb je daarna nog een vraag over jouw persoonlijke situatie? Bezorg die dan via het e-formulier op www.balen.be/dioxines. Algemene vragen beantwoorden we via deze veelgestelde vragen. Persoonlijke gezondheidsvragen stemmen we af met de medisch milieukundigen van Gezondheidsmakers en, waar nodig, met Departement Zorg. Bezorg je vraag bij voorkeur vóór de zomervakantie.

Je kan ook rechtstreeks contact opnemen met Gezondheidsmakers regio Kempen via info@gezondheidsmakers.be of 03 605 15 82.

Als blijkt dat er veel bijkomende vragen leven, bekijken Balen en Mol samen met de bevoegde diensten of extra communicatie nodig is.

Waar vind ik meer informatie?

Meer informatie vind je via:

• De webpagina van Balen en Mol: www.balen.be/dioxines
• Gezondheidsmakers regio Kempen: info@gezondheidsmakers.be of 03 605 15 82