logo print  logo ocmw print

Meerjarenplan en budgetten 2014-2019

Het bestuur van de gemeente en het OCMW pakken samen de enorme financiële en maatschappelijke uitdagingen van de komende zes jaar aan zonder de twee belangrijkste gemeentelijke belastingstarieven (nl. de aanvullende personenbelastingen en de opcentiemen op de onroerende voorheffing) te verhogen. Deze blijven de volgende zes jaar dus op het huidige niveau.
Wel komt er een bijkomende belasting op reclamedrukwerk, worden enkele belastingstarieven aangepast, voeren we gerichte besparingen door en wordt het principe van ‘de vervuiler betaalt’ in het afvalbeleid consequent doorgetrokken. Op vlak van personeelsbeleid volgen er géén naakte ontslagen, wél worden gepensioneerden slechts beperkt vervangen. Zo bouwen we op een natuurlijke manier het personeelsbestand af.
Het gemeentebestuur maakt met deze maatregelen ruimte vrij om de komende legislatuur nog te kunnen investeren in vooral ouderenzorg, rioleringen en veilige fietspaden. Samengevat vormt dit de kern van het meerjarenplan dat de gemeenteraad in december goedkeurde.

Enorme uitdagingen

De uitdagingen waar de gemeente en het OCMW de komende zes jaar voor staan, zijn enorm. De burger koestert hoge verwachtingen over kinderopvang, een uitgebreid vrijetijdsaanbod op vlak van jeugd, sport, toerisme en cultuur, onderhoud van wegen, stoepen en fietspaden, kwaliteitsvol onderwijs, maximale verkeersveiligheid, proper water, een beleid op maat van jong en oud,… Tegelijk rust de strijd tegen kansarmoede en de zorg voor de zwakkeren en ouderen in onze samenleving voor een groot deel op de schouders van het lokaal bestuur. En met de economische crisis en de toenemende vergrijzing zal dit in de nabije toekomst onvermijdelijk tot zware extra uitgaven leiden.

Beperkte financiële ruimte

Tegenover deze uitdagingen staat een verminderde financiële draagkracht. Maar dat geldt zeker niet alleen voor onze gemeente. Alle steden en gemeentes kampen met dezelfde moeilijkheden: de aanhoudende economische crisis zorgt voor minder inkomsten uit belastingen. Ook de dividenden uit energieparticipaties en de Gemeentelijke Holding – in een recent verleden nog een betrouwbare jaarlijkse inkomstenbron – zijn vrijwel volledig opgedroogd. Bovendien snellen de hogere overheden de lokale besturen allerminst ter hulp. Terwijl Vlaanderen en de federale overheid veel taken en verantwoordelijkheden doorschuiven, staat er amper bijkomende financiering tegenover. Wel besliste Vlaanderen dat de lokale overheden tegen het einde van deze legislatuur aan nieuwe strenge financiële regels moeten voldoen. Wanneer dit financieel evenwicht niet wordt gehaald, dreigt een blokkering van de volledige gemeentelijke werking.

Loodzware pensioenlast

Aan de uitgavenzijde oogt het financieel plaatje van de Vlaamse steden en gemeenten niet beter. Zo draait het lokaal bestuur volledig zelf op voor de pensioenen van zijn vastbenoemde ambtenaren en politieke mandatarissen. Bovendien gaan de komende jaren veel personeelsleden met pensioen.
Dit leidt tot een extra meerkost in de pensioenen voor gemeente en OCMW van bijna 1 miljoen euro op 10 jaar tijd. Daarbovenop moet de gemeente ook de stijgende pensioenfactuur van de lokale politie dragen.

Gedane investeringen lonen

Gelukkig hebben de besturen van de gemeente en het OCMW de afgelopen jaren al heel wat investeringen gedaan om te beantwoorden aan de maatschappelijke uitdagingen op vlak van kansarmoede, ouderenzorg, kinderopvang, onderwijs, leefmilieu, riolering, (verkeers)veiligheid, werkgelegenheid en vrijetijdsbesteding. Denken we o.a. maar aan de bouw van sociale woningen, het nieuwe woonzorgcentrum, dienstencentrum Den Travoo, de Kinderclubs, de brandweerkazerne, het vernieuwde containerpark, de uitbreiding van ambachtelijke zones in Wezel en Holven, sportcomplex Bleukens, vrijetijdscentrum De Kruierie, parkeerpleinen in Boudewijnlaan, G. Woutersstraat, Nagelsberg en Veldstraat, rioleringen in Molenstraat, Misseweg, G. Woutersstraat, Roggestraat en Deliestraat, asfalt- en stoepherstellingen,… De gemeente en het OCMW hebben tegelijk ook een enorme waaier aan dienstverleningen uitgebouwd die uiteraard de nodige werkingsmiddelen en personeelsinzet vragen.

Verplicht meerjarenplan opmaken

Elke gemeente moest een meerjarenplan opmaken voor de periode 2014-2019. Daarin moeten de investeringen opgenomen zijn die men de volgende jaren wil doen. Tegelijk moeten ook de financiële vooruitzichten voor deze jaren kloppen (inkomsten en uitgaven). De basis voor dit meerjarenplan vormt de politieke beleidsverklaring die de huidige bestuursploeg bij het begin van deze legislatuur heeft opgemaakt. Bij de verdere opmaak van dit plan zijn ook de gemeentelijke administratie en de adviesraden betrokken. Uiteindelijk kwam men voor Balen tot zeven kernthema’s:
1. aandacht voor welzijn en wonen
2. aandacht voor mobiliteit en leefmilieu
3. aandacht voor vrije tijd
4. aandacht voor dienstverlening
5. aandacht voor werk en economie
6. aandacht voor gezin en onderwijs
7. aandacht voor veiligheid

Het bestuur heeft ervoor gekozen om vooral de prioriteit te leggen op de opvang voor senioren en het aanleggen van veilige fietspaden en rioleringen (thema 1 en 2).

Moeilijke keuzes maken

Nu er echter zowel aan de inkomsten- als aan de uitgavenzijde ernstige donderwolken dreigen, is elk lokaal bestuur, dus ook dat van Balen, genoodzaakt om op korte termijn moeilijke keuzes te maken. Want alles realiseren met de huidige geldmiddelen, is onmogelijk.
Daarom is er een hele denkoefening gebeurd om alles kritisch onder de loep te nemen en ervoor te zorgen dat er toch nog ruimte overblijft om enkele uitdagingen aan te pakken en de bestaande dienstverlening maximaal te behouden.

De krijtlijnen zijn:
• besparingen op personeelskosten
• besparingen op werkingsmiddelen
• geen verhoging van personenbelasting en gemeentelijke opcentiemen
• wijziging van andere belasting- en retributietarieven
• toepassen van principe 'de vervuiler betaalt'
• afschaffing van bouw- en milieupremies en DIFTAR-toelage
• niet-noodzakelijke investeringen worden uitgesteld of geschrapt
• grote investeringsprojecten worden beperkt met focus op ouderzorg, fietspaden en riolering

Besparen om te kunnen blijven investeren in de toekomst

Al deze besparingen zullen het mogelijk maken dat er toch nog kan geïnvesteerd worden in de toekomst. Weliswaar zijn hier door keuzes in gemaakt op basis van prioriteiten (zie hierboven).

Budget voor 2014

Voor de dagelijkse werkingsmiddelen voor 2014 bedragen de totale uitgaven 25.932.983 euro, de inkomsten zijn voorzien op 26.185.754 euro. Daarnaast is er nog 5.448.397 euro voor investeringen in 2014, o.a. voor:
• fietspaden en riolering Oosthamsesteenweg: fase 1 (bezig) en 2 (start)
• studiekosten fietspad Meerhoutsebaan
• dossier riolering Scheps (uitvoering bezig)
• dossier fietspaden en riolering Steenweg op Leopoldsburg (uitvoering na 2014)
• studiekosten riolering wijk Malou
• dossier fietspaden en riolering Rijsbergdijk-Postelweg (uitvoering na 2014)
• heraanleg parking Sint-Jan Gerheide
• verbreding Ambachtsstraat
• asfaltherstellingen
• renovatie Oud Gemeentehuis
• renovaties en ICT-aankopen gemeentescholen
• nieuwe sportvloer sporthal Olmen

Ook nog investeren na 2014

Buiten deze investeringen voor 2014 zijn er ook op korte termijn nog investeringen voorzien voor o.a.
• bouw nieuw woonzorgcentrum Ter Vest (bezig)
• grondige renovatie jeugdcentrum Biesakker (uitvoering na 2014)
Voor de volgende jaren zal er elk jaar een berekening gemaakt worden wat er nog mogelijk is en wat er dringend nodig is.

Toelichting bij de gemaakte keuzes voor het meerjarenplan 2014-2019

Nu er echter zowel aan de inkomsten- als aan de uitgavenzijde ernstige donderwolken dreigen, is elk lokaal bestuur, dus ook dat van Balen, genoodzaakt om op korte termijn moeilijke keuzes te maken. Want alles realiseren met de huidige geldmiddelen, is onmogelijk.
Daarom is er een hele denkoefening gebeurd om alles kritisch onder de loep te nemen en ervoor te zorgen dat er toch nog ruimte overblijft om enkele uitdagingen aan te pakken en de bestaande dienstverlening maximaal te behouden.

De krijtlijnen zijn:
• besparingen op personeelskosten
• besparingen op werkingsmiddelen
• geen verhoging van personenbelasting en gemeentelijke opcentiemen
• wijziging van andere belasting- en retributietarieven
• toepassen van principe 'de vervuiler betaalt'
• afschaffing van bouw- en milieupremies en DIFTAR-toelage
• niet-noodzakelijke investeringen worden uitgesteld of geschrapt
• grote investeringsprojecten worden beperkt met focus op ouderzorg, fietspaden en riolering

Hierna gaan we kort op elke krijtlijn in.

Besparingen op personeelskosten

Door de enorme waaier aan persoonlijke dienstverlening gaat maar liefst 49% van de beschikbare werkingsmiddelen van de gemeente (inclusief gemeenteonderwijs), 60% van het OCMW en 80% van de politie rechtstreeks naar personeelskosten. Bij gemeente en OCMW zullen daarom de medewerkers die op pensioen gaan, maar maximum voor de helft vervangen worden door nieuwe medewerkers. De diensten zullen ernaar streven door een interne verschuiving van taken en een verdere automatisering, de dienstverlening zo goed mogelijk te behouden. Maar er kunnen toch ingrepen nodig zijn. Er zullen geen naakte ontslagen vallen, maar tijdelijke contracten blijven enkel behouden zolang de hogere overheid hier subsidies voor geeft.
Daarnaast zullen ook een aantal taken worden uitbesteed. Zo zal vanaf juli 2014 het containerpark worden overgedragen aan IOK Afvalbeheer (net zoals dat al jaren o.a. in Mol en Meerhout het geval is). Heel wat taken van de groendienst zijn de afgelopen jaren al uitbesteed aan sociale tewerkstellingsorganisaties zoals De Sprong, De Biehal en de Lidwinastichting.
Het aandeel van de personeelskosten zal in de begroting van het lokaal bestuur door al deze maatregelen sterk dalen.

Besparingen op werkingsmiddelen

De werkingskosten gaan met 10 à 15% naar omlaag. Kleinere werkmaterialen zullen minder snel vervangen worden en investeringen in grotere werkmaterialen en het wagenpark zijn uitgesteld of geschrapt.

Geen verhoging van personenbelasting en gemeentelijke opcentiemen

Om de koopkracht van onze inwoners maximaal te beschermen heeft het gemeentebestuur ervoor gekozen om de twee belangrijkste algemene belastingstarieven ongewijzigd te laten, nl. die van de aanvullende personenbelasting (belasting op je inkomen) en de opcentiemen op de onroerende voorheffing (de zogenaamde 'grondlasten'). Dit blijft ook zo voor deze legislatuur (tot 2018).

Wijziging van andere belasting- en retributietarieven

De tarieven voor belastingen en retributies, die de afgelopen 12 jaar niet of nauwelijks zijn gewijzigd, worden aangepast aan de huidige levensduurte, zodat ze weer voor een langere periode houdbaar blijven. We denken daarbij aan de administratieve stukken (identiteitskaarten, rijbewijzen, reispassen,...).
De meeste aanpassingen zijn echter gericht op specifieke doelgroepen, zoals de belasting op nachtwinkels, markten en kermissen, tweede verblijven, private clubs,... Er komt ook een nieuwe belasting op niet-geadresseerd reclamedrukwerk. Om de kleine publicaties van onze verenigingen en lokale handelaars te ontzien, is hier een uitzondering ingebouwd voor o.a. drukwerk tot maximum 4 bladzijden A4 of maximum twee publicaties per jaar.

Toepassen van het principe 'de vervuiler betaalt'

De factuur voor de ophaling en verwerking van afval van al onze inwoners en bedrijven weegt zwaar door op de gemeentelijke uitgaven. Jaarlijks kost het containerpark aan de gemeentekas zo'n 490.000 euro, terwijl de burger hiervan slechts 136.750 euro rechtstreeks betaalt. Deze lage kostendekkingsgraad van 28% neemt veel prikkels weg om afval te besparen, zo blijkt uit de cijfers. Het gemeentebestuur wil de kostendekkingsgraad in lijn brengen met de ons omliggende besturen (IOK-gebied) en hiermee voldoen aan de vraag van Vlaamse overheid om het principe van ‘de vervuiler betaalt’ consequent toe te passen en de tarieven uniformer te maken in heel Vlaanderen om zo het afvaltoerisme te ontmoedigen. Daarom worden de DIFTAR-tarieven voor afvalophaling (klik hier) en het betalend gedeelte op het containerpark aangepast (klik hier).

Daarnaast heeft het gemeentebestuur ook beslist om het containerpark vanaf juli 2014 over te dragen aan IOK Afvalbeheer (net zoals dat al jaren o.a. in Mol en Meerhout het geval is). Dit zou een besparing tot zo'n 125.000 euro betekenen (door de schaalvergroting en de andere openingstijden bij IOK Afvalbeheer).

Afschaffing van bouw- en milieupremies en enkele DIFTAR-toelages

Het was niet langer mogelijk om de gemeentelijke bouw- en milieupremies te behouden (klik hier). In tegenstelling tot de gemeente Balen hadden de meeste gemeentes deze premies de afgelopen jaren al sterk afgebouwd of afgeschaft. Oorspronkelijk waren deze premies trouwens bedoeld om mensen aan te sporen om de milieuvriendelijke investeringen te doen. Intussen zijn de tijden veranderd en zijn deze investeringen zelfs wettelijk verplicht sinds de verstrenging van de bouwnormen.

Ook de meeste DIFTAR-toelages worden niet behouden omdat deze haar doel voorbij schoten en in verhouding bijzonder veel administratie met zich meebrachten. Enkel de toelage om medische redenen (incontinentie) blijft behouden.

Niet-noodzakelijke investeringen worden uitgesteld of geschrapt

Het gemeentebestuur heeft er voor gekozen om een minimum aantal investeringen op te nemen in de meerjarenplanning: verschillende niet-noodzakelijke investeringen worden uitgesteld of geschrapt. Elk jaar, bij de actualisatie van het meerjarenplan, zal bekeken worden welke investeringen alsnog nodig blijken en of deze op dat ogenblik financieel haalbaar en inpasbaar zijn. Terugkerende investeringen (zoals asfaltherstellingen) worden verminderd of meer gespreid in de tijd.

Grote investeringsprojecten beperkt met focus op ouderzorg, fietspaden en riolering

De besparingen en enkele extra inkomsten moeten ervoor zorgen dat er toch de nodige ruimte komt om de uitdagingen voor de toekomst aan te pakken. Daarbij zal de focus liggen op ouderenzorg, veilige fietspaden en het verhogen van de rioleringsgraad. De gemeentelijke dienstverlening zal zo goed mogelijk behouden blijven. Bij het OCMW wordt er niet bespaard op de maatschappelijke dienstverlening en de kwaliteit van de zorgverstrekking. Bijkomend komen er nog andere gerichte initiatieven om kansarmoede te bestrijden.

Bij 'downloads' kan je het meerjarenplan en de budgetten inkijken.

Naar top